Strefa przygraniczna to specyficzny obszar. Bliskość sąsiada czuć tam w wielu aspektach. To tyczy się również piłki nożnej.
Oczywiście w tym tekście nie zamierzam pochylać się nad tym jak bliskość Białorusi czy Estonii wpływa na sam futbol w danym łotewskim mieście. To bardziej opowieść o kontaktach, współpracach oraz wspólnych inicjatywach.
Południe: Bauska – Pasvalys
Odległość: 49,1 km.
Poziom:
Bauskas BJSS – 3. liga łotewska (IV)
Pasvalio futbolo centras – 3. liga litewska w 2022 r. (IV)
Kontakty między łotewskim klubem Bauskas BJSS a litewskim Pasvalio futbolo centras mają miejsce tylko na szczeblu juniorskim. Jak poinformował mnie przedstawiciel Bauski, w ich drużynie seniorskiej nigdy nie grał żaden Litwin. Najprawdopodobniej działa to tak samo w drugą stronę i w Pasvalys nie było Łotysza ale litewski klub nie odpowiedział na moje pytania.
W kwestii piłki młodzieżowej, obydwie drużyny rozgrywały ze sobą mecze towarzyskie, Bauskas BJSS brał także udział w różnych turniejach rozgrywanych na Litwie. To jedyny aspekt współpracy obydwu klubów.
Wschód: Daugavpils – Białoruś
Odległość: 32,4 km. (od stadionu w Daugavpils do granicy z Białorusią)
Kontakty BFC Daugavpils nie ograniczały się do jednego konkretnego klubu, było to kilka drużyn, dlatego Białoruś rozpatrujemy tutaj łącznie. Jak powiedział nam Nauris Mackevičs, dyrektor generalny klubu, od początku ataku Rosji na Ukrainę BFC nie grał przeciwko żadnej białoruskiej drużynie na poziomie dorosłym lub młodzieżowym.
W przeszłości klub regularnie brał udział w turniejach młodzieżowych w sąsiednich krajach, a niektóre białoruskie drużyny również przyjeżdżały do Daugavpils.
W 2019 roku po obozie treningowym na Białorusi, z którego wróciła dorosła drużyna BFC Daugavpils, doszło do kuriozalnej sytuacji. Autobus z piłkarzami został zatrzymany na granicy. Stało się to za sprawą kierowcy (niezwiązanego z klubem), który postanowił przewieźć przez granicę zbyt wiele paczek papierosów. Był to szok dla wszystkich, ponieważ nikt z klubu nie wiedział o działaniach kierowcy, a przemyt został zatrzymany przez straż graniczną.
Co ciekawe, bliskość granicy nie wpłynęła na liczbę białoruskich zawodników w klubie. W dorosłej drużynie BFC było ich do tej pory zaledwie 3.
Północ: Valka – Valga
Odległość: 2,9 km.
Poziom:
FK Valka – 3. liga łotewska (IV)
Valga FC Warrior – III liiga estońska (V)
Przeczytaj: podwójny wywiad FK Valka / Valga FC Warrior
Najbardziej szczególna i intensywna współpraca w tym tekście. Oczywiście w dużej mierze wynika to z faktu, że Valka na Łotwie i Valga w Estonii dzielą bezpośrednią granicę i razem tworzą w zasadzie jedno duże miasto graniczne. Nic więc dziwnego, że estońscy i łotewscy piłkarze na przestrzeni lat regularnie korzystali z możliwości gry u sąsiada i próbowali swoich sił w zupełnie innych rozgrywkach. Dotyczy to również juniorów.
Kontakty między dwoma klubami istnieją od momentu założenia FK Valki w 2006 roku, ale formalnie były one utrzymywane znacznie wcześniej – od 1989 roku, jak poinformowała nas strona estońska. Raivis Graņics, przedstawiciel Valki, przyznaje, że podczas pandemii, gdy restrykcje w Estonii nie były tak surowe, FK Valka wykorzystywała to i udała się do swoich sąsiadów, aby grać z nimi i trenować na nieco innych zasadach niż w ojczyźnie. Kilkukrotnie pojawiał się nawet pomysł wystawienia wspólnej, łączonej drużyny. Graņics nie uważał tego za fikcyjny scenariusz. Oczywiście rodzi to wiele trudnych kwestii: organizacja wszystkiego, w którym kraju grać? Do tego różnice w mentalności Estończyków i Łotyszy, potrzeba identyfikacji z własnym klubem czy po prostu brak chęci tworzenia takiego projektu. Liczba problemów znacznie przewyższała liczbę korzyści.
„Kontakt jest – gramy we wspólnych turniejach, w zeszłym roku trenowaliśmy na ich boisku w Valdze, a czasem graliśmy razem podczas treningów. W 2024 roku mieliśmy wspólny obóz treningowy w estońskiej bazie sportowej (były tutaj Valka, Valga i Smiltene)” – powiedział nam Raivis Graņics. Chociaż rok 2024 był aktywnym rokiem pod względem współpracy estońsko-łotewskiej, jak sam przyznaje, jego entuzjazm w tym kierunku nieco osłabł.
Południe: Jelgava – Šiauliai
Odległość: 89,7 km.
Poziom:
FS Jelgava – łotewska Virslīga (I)
FA Šiauliai – litewska A Lyga (I)
Historia kontaktów między tymi dwoma miastami jest dość długa i ciekawa. Choć może nie są to typowe miasta przygraniczne, to jednak odległość jest stosunkowo niewielka, a drużyny piłkarskie są i były w najwyższej lidze swojego kraju, więc okazji do współpracy nie brakowało. Kibic z Jełgawy, Żenia, znany w internecie jako „Jet Johnson”, udzielił naszemu portalowi wiele pomocnych informacji.
„Nigdy nie było żadnych oficjalnych relacji między kibicami. Fani ówczesnych FK Jelgava i FK Šiauliai czasami spotykali się na turniejach kibiców na Litwie, a czasami na meczach towarzyskich między swoimi drużynami. Ale to tylko normalna komunikacja między kibicami, czasem połączona ze spożyciem alkoholu.” – mówi Żenia. O wiele więcej można powiedzieć o samej piłce nożnej.
„Jelgava i Šiauliai są miastami partnerskimi od 1960 roku. Pod koniec tej samej dekady zaczęły się rozwijać więzi piłkarskie. Drużyna z jelgawskiej szkoły Jugendstil w 1968 roku udała się do Szawli, aby rozegrać mecz towarzyski z rówieśnikami z Litwy. Mecz odbył się na terenie jednostki wojskowej. Wynik meczu to 1:0 na korzyść drużyny Szawle BJSS. Jedyna bramka padła z rzutu karnego. W czerwcu 1973 rozegrano mecz piłki nożnej pomiędzy drużyną Šiauliai a Metalistem Jelgava w ramach obchodów Dni Miasta Šiauliai. Jesienią 1973 r. w Jełgawie odbył się turniej piłkarski, w półfinale którego spotkały się drużyna gospodarzy i drużyna z Šiauliai. Tym razem zwyciężyli piłkarze litewscy. Na przełomie lat 80. i 90. w różnych litewskich miastach (Płunguany, Możejki itp.) odbywały się zimowe dziecięco-młodzieżowe turnieje piłki nożnej. Drużyny szkoły sportowej z Jelgavy często brały w nich udział. W styczniu 1993 r. taki turniej odbył się w Šiauliai. Drużyna Jelgava BJSS 1982/83 wygrała rywalizację spośród 8 drużyn.” – opisuje Żenia. Jego ojciec sam grał w piłkę, a następnie był trenerem w BJSS.
Obecnie główne drużyny piłkarskie Jelgawy i Šiauliai (dawniej FK Jelgava i FK Šiauliai , obecnie FS Jelgava i FA Šiauliai ) spotykają się okresowo na meczach towarzyskich. Wsezonie 2025 litewską drużynę poprowadzi Dainis Kazakevičs, który grał jako zawodnik, a później przez wiele lat pracował jako trener w Jelgavie.
Wschód: Rēzekne – Psków
Odległość: 169 km.
Poziom:
Współpraca między akademiami
Podobnie w przypadku Daugavpils, wszystkie kontakty zakończyły się w 2022 roku. Arkādijs Birjuks, dziennikarz pochodzący z Rēzekne, mówi nam: „Drużyny młodzieżowe Rēzekne zawsze jeździły na turnieje do Pskowa, Mińska”. Najsilniejsze relacje były z rosyjskim klubem Strela. „Przez lata przyjaźnili się ze Strelą z Pskowa, oni również przyjeżdżali do miejscowości Malta na Łotwie by grać w turniejach towarzyskich”. – wyjaśnia Birjuks. Strela regularnie brała udział w turniejach na Łotwie, a do Rosji jeździły nie tylko chłopięce, ale i dziewczęce drużyny z Rēzekne – by potrenować, zmierzyć się z miejscowymi i po prostu pospacerować po mieście.
Na podobnej zasadzie Akademia Rēzekne utrzymywała kontakty z różnymi białoruskimi drużynami, choć nie były one tak bliskie jak z klubem z Pskowa. Początek wojny oznaczał również koniec kontaktów. Od tego czasu nic się nie wydarzyło.
